مقدمه
آلوئهورا گیاهی از خانواده سوسنیان است که به دلیل داشتن ژل شفاف غنی از پلیساکاریدها، آنتیاکسیدانها و مواد ضدالتهاب، در دنیا محبوبیت گستردهای دارد.
اگرچه همه مردم نام آلوئهورا را شنیدهاند، اما کمتر کسی میداند این گیاه انواع متعددی دارد و برخی از آنها غیرخوراکی، برخی تزئینی و برخی دارای خواص دارویی ارزشمند هستند.
شناخت تفاوت گونههای آلوئهورا برای کسانی که در حوزه فروش گیاهان دارویی، تولید ژل، لوازم آرایشی یا محصولات طبیعی فعالیت دارند اهمیت زیادی دارد. در ادامه با نگاهی علمی و تخصصی، انواع مهم آلوئهورا و خواص درمانی هریک را بررسی میکنیم.
۱. آلوئهورا Barbadensis Miller: رایجترین و داروییترین گونه
آلوئهورای باربادنسیس (معروف به آلوئهورای خوراکی) مشهورترین و پراستفادهترین نوع آلوئهورا در جهان است.
ویژگیها
- برگهای ضخیم، گوشتدار و سبز کمرنگ
- بیشترین میزان ژل شفاف و خوراکی
- کمترین میزان ترکیبات تلخ (آلوئین)
خواص درمانی و کاربردها
- ترمیم پوست و سوختگیها
ژل این گیاه حاوی گلوکومانان و آنتیاکسیدانهایی است که فرآیند ترمیم سلولی را افزایش میدهند.
- تقویت سیستم گوارشی
مصرف خوراکی ژل پالایششده باعث تسکین التهاب معده و روده میشود.
- افزایش رطوبت و جوانسازی پوست
به دلیل داشتن پلیساکاریدهای مرطوبکننده.
- استفاده گسترده در محصولات آرایشی و بهداشتی
۸۵٪ محصولات دارای ژل آلوئهورا از این گونه استفاده میکنند.
مناسبترین کاربردها
- ژل خوراکی
- نوشیدنی آلوئهورا
- ماسک زیبایی
- پمادهای سوختگی و ضدالتهاب
۲. آلوئه Arborescens: آلوئهورای دارویی سنتی
این گونه در طب سنتی آسیا و آفریقا کاربرد بسیار دارد و بهعنوان “گیاه معجزهگر” شناخته میشود.
ویژگیها
- برگهای باریکتر نسبت به باربادنسیس
- ژل کمتر اما غلیظتر و داروییتر
- مقاومت بالا در شرایط سخت محیطی
خواص درمانی
- تقویت سیستم ایمنی
دارای آلوئهامودین و ترکیبات فعال ضد ویروسی.
- اثر قوی ضدسرطان در طب سنتی ژاپن
ترکیبات فلاونوئیدی آن در تحقیقات اولیه، اثرات مهار رشد سلولهای سرطانی نشان دادهاند.
- بهبود زخمهای عمیق
به دلیل پلیساکاریدهای متراکمتر.
- کمک به پاکسازی بدن
ژل این گیاه خاصیت دتوکسیفایر طبیعی دارد.
کاربردها
- دمنوش دارویی
- شربت تقویتی
- کرمهای درمانی پوست
۳. آلوئه Ferox (آلوئهورای آفریقایی)
این گونه بیشتر در آفریقای جنوبی رشد میکند و از نظر تجاری بسیار ارزشمند است.
ویژگیها
- برگهای بلند، سبز مایل به آبی
- ژل زردرنگتر
- میزان آلوئین بالا → تلختر از سایر گونهها
خواص درمانی
- مسهل طبیعی قوی
به دلیل داشتن مقدار زیاد آلوئین.
- آنتیاکسیدان بسیار بالا
حاوی ترکیبات فنولی قوی.
- ضدالتهاب قوی پوست
در محصولات درمان اگزما و پسوریازیس کاربرد دارد.
- تقویت سیستم ایمنی
به دلیل ترکیبات آنتی میکروبی طبیعی.
مناسب برای
- تولید ملینهای گیاهی
- کرمهای ضدالتهاب
- تونرهای پوست چرب و آکنهدار
۴. آلوئه Saponaria (آلوئه خالخالی)
این گونه زیبایی خاصی دارد و بیشتر کاربرد تزئینی دارد.
ویژگیها
- لکههای سفید روی برگ
- ژل کم و تلخ
- برگها باریکتر و کوتاهتر
خواص و کاربردها
- برای مصارف خوراکی مناسب نیست
- ژل آن خاصیت ضدعفونیکننده دارد
- گاهی در کرمهای موضعی کماثر اضافه میشود
- مناسب برای کاشت تزئینی داخل منزل
۵. آلوئه Polyphylla (آلوئه مارپیچی)
از زیباترین گونههای آلوئهورا اما بسیار کمیاب است.
ویژگیها
- رشد مارپیچی برگها
- بیشتر کاربرد تزئینی
- ژل کم و ناسازگار برای مصرف خوراکی
خواص
تنها در مصارف موضعی محدود (ضدعفونی خفیف) کاربرد دارد.
۶. تفاوت آلوئهوراهای خوراکی و غیرخوراکی
برای مصرف خوراکی مناسباند:
- Barbadensis Miller
- Arborescens (بعد از پالایش تلخی)
برای مصرف پوستی مناسباند:
- Barbadensis
• Ferox
• Arborescens
گونههای غیرخوراکی:
- Saponaria
• Polyphylla - انواع تزئینی دیگر
مهمترین تفاوت در چیست؟
- میزان آلوئین (تلخ و سمی در مقدار بالا)
- حجم ژل
- میزان ترکیبات فعال دارویی
۷. کاربردهای آلوئهورا بر اساس نوع گیاه
برای زیبایی و مراقبت پوست
بهترین انتخاب: Barbadensis و Ferox
خواص:
- افزایش رطوبت پوست
- درمان آفتابسوختگی
- کنترل چربی
- ضدالتهاب
برای سلامتی و طب سنتی
بهترین انتخاب: Arborescens
خواص:
- تقویت سیستم ایمنی
- ضدویروس
- بهبود زخم
برای محصولات خوراکی
بهترین انتخاب: Barbadensis
خواص:
- ژل زیاد
• ایمنتر - بدون طعم تلخ پس از پالایش
۸. چگونه آلوئهورا مرغوب را تشخیص دهیم؟
۱. ضخامت برگ
هرچه ضخیمتر، ژل بیشتر.
۲. رنگ برگ
سبز مایل به زرد یا سبز روشن نشانه گونه باربادنسیس است.
۳. میزان تلخی
گونههای دارویی تلخی بسیار کمی دارند.
۴. شکل رشد
انواع تزئینی معمولاً برگهایی با لکه، نقاط یا رشد مارپیچی دارند.
نتیجهگیری
آلوئهورا تنها یک گیاه با یک گونه نیست، بلکه شامل بیش از ۵۰۰ گونه مختلف است که هر کدام ویژگیها، ترکیبات و خواص خاص خود را دارند.
بین تمامی گونهها، Barbadensis Miller بهترین و ایمنترین نوع برای مصارف خوراکی و آرایشی است.
Arborescens بیشتر برای طب سنتی، تقویت سیستم ایمنی و درمان زخمها به کار میرود.
Ferox با خواص ضدالتهاب و آنتیاکسیدانی قویتر در محصولات پوستی و دارویی نقش مهمی دارد.
گونههایی مانند Saponaria و Polyphylla بیشتر تزئینی هستند و برای مصرف خوراکی مناسب نیستند.